Суд тизимидаги аёллар: матонат, масъулият ва адолат тимсоли

8 март – Халқаро хотин-қизлар куни ҳамда 10 март – Халқаро аёл судьялар куни муносабати билан вилоят судида аёл судьялар ва суд тизимида меҳнат қилаётган хотин-қизлар иштирокида тантанали байрам тадбири ўтказилди.

Тадбир аввалида вилоят суди раиси Ш.Камолов сўзга чиқиб, барча хотин-қизларни баҳорнинг энг гўзал айёми билан самимий табриклади. Бугунги кунда аёллар давлат ва жамият ҳаётининг барча жабҳаларида, хусусан суд-ҳуқуқ тизимида ҳам муносиб ўрин эгаллаб, адолат ва қонун устуворлигини таъминлаш йўлида фидокорона меҳнат қилаётганлиги таъкидланди.

Қайд этилганидек, судьялик касби катта масъулият, холислик ва юксак билим талаб этади. Ана шундай мураккаб ва шарафли соҳада фаолият юритаётган аёл судьялар ўз меҳнати, матонати ва адолатга садоқати билан ҳамкасблари орасида алоҳида ҳурмат қозониб келмоқда. Шу билан бирга, улар нафақат касбий фаолиятида, балки оилада меҳрибон она ва фидойи тарбиячи сифатида ҳам жамият тараққиётига муносиб ҳисса қўшиб келмоқдалар.

Бугунги кунда вилоят судларида фаолият юритаётган аёл судьялар ва суд ходималари одил судловни таъминлаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, қонун устуворлигини қарор топтириш йўлида самарали меҳнат қилиб келмоқда. Мамлакатимизда суд тизимида хотин-қизларнинг фаоллигини янада оширишга алоҳида эътибор қаратилиб, 2030 йилга қадар аёл судьялар улушини 30 фоизга етказиш мақсад қилингани ҳам бу борада амалга оширилаётган ислоҳотларнинг ёрқин намунасидир.

Тадбир давомида сўзга чиққанлар ҳамкасбларини ушбу қутлуғ байрам билан табриклаб, аёл судьялар ва ходималарнинг адолатни қарор топтириш, жамиятда қонун устуворлигини таъминлашдаги хизматларини алоҳида эътироф этдилар.

Байрам тадбири самимий табриклар, эзгу тилаклар ва кўтаринки кайфиятда ўтди. Фаол ва ташаббускор хотин-қизларга миннатдорлик билдирилиб, уларга эҳтиром рамзи сифатида эсдалик совғалари топширилди.

Судьялар кутган натижага эришилди

Мамлакатимизда оила манфаати ва унинг ҳимояси энг долзарб масалалардан бирига айланган. Шу сабабдан оила институтини мустаҳкамлаш назарда тутилган бир қатор қонун ва қонуности ҳужжатлар қабул қилиниб, йилдан-йилга такомиллаштирилиб борилмоқда.

Оила – муқаддас даргоҳлиги боис, бу мезон никоҳнинг ҳам азиз тушунча эканини кўрсатади. Никоҳдан ажрашишларнинг олдини олиш эса бугун жамият ва Давлат олдидаги энг муҳим вазифага айланган.

Биргина никоҳдан ажратиш ҳақидаги низолар ўзи билан бошқа тоифадаги кўплаб низоларни ҳам юзага келтиради. Шунинг билан бирга, оиладаги носоғлом вазият жиноятчиликнинг ошишига ҳам олиб келаётганлигини кўриш мумкин.

Мазкур тоифадаги низоларнинг олдини олиш, фуқароларга қонуний тушунтириш бериш ва оилаларни яраштириш мақсадида фуқаролик ишлари бўйича Шовот туманлараро суди ҳамда туман Оила ва хотин-қизлар бўлими билан ҳамкорликда очиқ мулоқот ўтказилди.

Унда туманлараро суд раиси А.Рахимов, судьялар У.Бердиев ва Р.Сопоевлар, туман Оила ва хотин-қизлар бўлими бошлиғи С.Жуманиёзова, маҳалла фаоллари, низоли оилалар вакиллари иштирок этишди.

Маърузаларда туманлараро суди томонидан 2025 йил давомида судда кўрилган 751 та никоҳдан ажратиш ҳақидаги ишлардан 437 таси қаноатлантирилган бўлса, 245 таси бўйича оилани никоҳдан ажратиш учун етарли асослар бўлмаганлиги, келгусида тарафларни оилани тиклаш чораларини кўриш имконияти мавжудлиги сабабли даъво аризалар қаноатлантирилмасдан қолдирилганига тўхталинди.

Тадбир якунида айрим оилалар яраштирилди ва ушбу оилаларда вояга етмаган болалар етим бўлиб қолишининг олди олинди. Судьялар кутган натижа ҳам аслида шу эди.

Оила – муқаддас қўрғон

Хоразм вилоят суди ташаббуси билан Урганч туманида «Оила – муқаддас қўрғон» мавзусида очиқ мулоқот ўтказилди. Унда вилоят суди судьялари З.Султонов, М.Йўлдошева, Э.Рўзимов ва туман ИИБ, Оила ва хотин-қизлар бўлими ходимлари, маҳалла фаоллари иштирок этишди.

Мулоқотларда оилавий низоларнинг олдини олиш, маиший зўравлонлик ҳолатидаги хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш масалалари муҳокама қилинди. Судларда кўрилиш сони ошган оилавий низоларнинг келиб чиқиш сабаблари ва никоҳдан ажрашишнинг салбий оқибатлари ҳақида батафсил тушунтириш берилди.

Судьялар тадбирда маҳалла фаоллари иштирок этаётганлигидан фойдаланиб «Ўзбекистон – 2030» стратегияси ва Давлатимиз раҳбарининг 140-сонли фармонига асосан суд тизимини рақамлаштириш ва фуқароларга ҳуқуқий маслаҳат берувчи сунъий интеллект жорий этилаётганлигига алоҳида тўхталишди.

Шунингдек, тадбирда ажрашиш арафасидаги оилаларни яраштиришга қаратилган суҳбатлар ҳам ўтказилди.

Қўшкўпирда судьялар ёшлар билан учрашди

Бугун ёшлар ўртасида ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликнинг олдини олиш энг долзарб вазифага айланди. Шунинг учун келажак эгаларига ўсмирликдан тўғри йўл кўрсатиб, уларнинг ҳуқуқий билимларини ошириш муҳим ҳисобланади. Судьялар томонидан умумий ўрта таълим мактабларида ўтказилаётган мулоқотлардан кўзланган мақсад ҳам аслида шу.

Жумладан, жиноят ишлари бўйича Қўшкўпир туман суди томонидан тумандаги ихтисослаштирилган мактабда ташкил этилган очиқ мулоқотда судьялар ҳуқуқбузарлик ва жиноят тушунчаси, ёшлар келажагига салбий таъсирига тўхталишди.

Мулоқотларда ўқувчиларга коррупция, гиёҳвандлик ва одам савдоси каби жиноятлар, жиноят учун жазо муқаррарлиги тушунтирилди.

Шунингдек, иштирокчиларнинг қизиқишидан келиб чиқиб “Ўзбекистон – 2030” стратегияси доирасида суд тизимини рақамлаштириш юзасиданолиб борилаётган бўйича ҳам маълумот берилди.

Туманларда аҳолининг судга доир мурожаатлари ўрганилмоқда

Аҳоли мурожаатлари билан ишлашда янгича тизим яратилиб, жойларда сайёр қабуллар ташкил этилаётгани фуқароларни ўйлантираётган кўплаб масалаларнинг ижобий ечим топишига сабаб бўлмоқда.

Хоразм вилоят суди ҳамда вилоят маъмурий суди раҳбарияти томонидан фуқароларнинг судга доир мурожаатларини “маҳаллабай” ўрганиш мақсадида ўтказилаётган сайёр қабулларнинг навбатдагиси Хонқа туманидаги «Эзгулик» маҳалласи ҳамда Хива туманида ўтказилди.

Суд-ҳуқуқ тизимига доир мурожаатлари мавжуд бўлган фуқаролар вилоят судлари раислари ва судьялар томонидан қабул қилиниб, уларга тегишли ҳуқуқий тушунтиришлар берилди.

Хонқа туманидаги қабул жараёнида мурожаатларнинг асосий қисми оилавий низоларни суд тартибида ҳал этиш масаласида бўлди. Хусусан, никоҳдан ажрашмоқчи бўлган ёш оилаларга туман ҳокмилги масъул ходими билан биргаликда оилани сақлаб қолиш ва ёшларни иш билан таъминлаш юзасидан амалий ёрдам берилди.

Хива туманидаги қабулларда эса 3 та ариза ижобий ҳал этилиб, маҳкумлар жазонинг ўталмаган қисмидан муддатидан илгари шартли равишда озод қилинди.

Шунингдек, судда кўрилиш лозим бўлган ишлар бўйича фуқароларга судга даъво ариза киритиш тартиби тушунтирилди.

Жараёнларда ҳеч кимнинг масаласи эътибордан четда қолмади. Қабуллардан мақсад ҳам туманларда истиқомат қилувчи аҳолини овора қилмасдан, яшаш ҳудудларига бориб мулоқотлар ўтказиш ва мурожаатларини ҳал этиш бўйича аниқ йўналиш беришдир.

Маҳаллада сайёр суд ўтказилди

Судлар томонидан маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликнинг олдини олиш мақсадида сайёр суд мажлислари мунтазам ўтказилиб келинмоқда. Жумладан, жиноят ишлари бўйича Тупроққалъа туман суди томонидан «Ёшлик» маҳалласида сайёр суд мажлиси ташкил этилди.

Тадбирда дастлаб туман судининг тергов судьяси Ш. Сейтирзаев томонидан оилавий зўравонлик ва бошқа тоифадаги маъмурий ишлар сайёр суд мажлисида кўриб чиқилди. Айрим ишлар ярашув билан тугатилган бўлса, айрим ишларда ҳуқуқбузарларга тегишли жазо тайинланди.

Сайёр суд мажлисидан кейин туманда кўп содир этилаётган оилавий зўравонлик ҳолатлари маҳалла фаоллари билан муҳокама қилиниб, бу каби ҳолатларнинг олдини олиш бўйича тушунтиришлар берилди. Шунингдек, бугун долзарб ҳисобланган ёшларни гиёҳвандликдан асраш масалаларига ҳам тўхталинди.

Судда очиқ эшиклар куни

Суд тизимида очиқлик ва шаффофликни таъминлаш ҳамда аҳолини судлар фаолияти, соҳага доир қонунчиликдаги янгиликлар билан яқиндан таништириш мақсадида вилоят судларида мунтазам равишда «Очиқ эшиклар куни» тадбирларини ўтказиш йўлга қўйилди.

Навбатдаги ана шундай тадбир фуқаролик ишлари бўйича Шовот туманлараро судида ташкил этилди. Унда ўқувчилар, ОАВ вакиллари ва жамоатчилик фаоллари иштирок этишди.

Тадбир судья ва қатнашчилар мулоқотидан бошланди. Унда маърузачилар судда кўриладиган ишлар тоифаси, суднинг ваколатлари, ишларни кўришнинг процессуал тартиблари ҳамда судларда кўрилиш сони ошган низолар таҳлили ҳақида гапиришди.

Мулоқотларда суд тизимидаги ислоҳотлар, тизимда коррупцияга қарши курашиш ва манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслик бўйича олиб борилаётган ишларга ҳам алоҳида тўхталинди. Жумладан, «Ўзбекистон-2030» стратегияси ва Президентимизнинг 140-сонли фармонига асосан суд тизимини рақамлаштириш бўйича маълумотлар берилди.

Шундан сўнг иштирокчилар туман суди биносида судга ташриф буюрувчилар учун яратилган шароитлар, прокурор хонаси, адвокатлар хонаси, суд архиви ва китобхонликни тарғиб қилиш масадида ташкил этилган «Китоб бурчаги» билан танишдилар.

“Очиқ эшиклар куни” тадбири доирасида судга мурожаат қилувчи фуқаролар учун қулайлик яратиш мақсадида жорий этилган ўндан ортиқ суд интерактив хизматлари, улардан фойдаланиш тартиби ва суд мажлисларида ҳамда вилоят суди раҳбариятининг қабулида масофадан туриб қатнашиш имкониятлари иштирокчиларга тўлиқ тушунтирилди.

Судларда «Китоб бурчаги» ташкил этилди

Хоразм вилоят суди томонидан ​судья ва суд ходимларининг нафақат касбий маҳорати, балки уларнинг маънавий оламини бойитиб боришга ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Шу мақсадда вилоятдаги барча суд биноларида ходимлар учун махсус «Китоб бурчаги» ташкил этилди.

​Мазкур лойиҳа давлатимиз томонидан илгари сурилаётган китобхонлик маданиятини юксалтириш ташаббусининг амалий ифодаси бўлиб, иш жараёнида ходимларнинг интеллектуал салоҳиятини ошириш ва улар учун маданий ҳордиқ муҳитини яратишга хизмат қилади.

​Мунтазам мутолаа хотира ва диққатни жамлашни яхшилайди, мулоқот самарадорлигини оширади, бу эса мураккаб ишчи вазифаларни бажаришда муҳим рол ўйнайди.

​Янги ташкил этилган китоб жавонидан жаҳон ва ўзбек адабиётининг сара намуналари, шахсий ривожланишга оид бестселлерлар ҳамда соҳавий мутахассисликка оид адабиётлар жой олган.

Эътиборли жиҳати, мазкур бурчак «Bookcrossing» (китоб алмашинуви) тизимида ишлайди — ходимлар ўзлари ўқиган қизиқарли китобларни жамоа билан баҳам кўришлари мумкин.

Бўлажак юристлар билан очиқ мулоқот

Суд тизимида малакали кадрлар захирасини яратиш бугунги куннинг устувор вазифасидир. Хусусан, судьялик лавозими учун белгиланган 35 ёшлик мезонни инобатга олсак, кадрларни талабалик давриданоқ тизимга мослаштириш муҳим аҳамият касб этади. Шу сабабли, Хоразм вилоят судлари Урганч давлат университети билан ҳамкорликни йўлга қўйиб, юриспруденция йўналишида таҳсил олаётган талабаларни ёш кадрлар сифатида тайёрлаб бормоқда.

Маълумки, суд ходими учун билим ва кўникмадан ташқари, юксак муомала маданияти, ҳалоллик ва коррупцияга нисбатан муросасиз муносабат энг асосий фазилатлар ҳисобланади. Бу кўникма ва талаблар эса 2024 йилда ташкил этилиб, талабаларни касбга тайёрлашнинг самарали механизмига айланаётган «Бўлажак суд ходимлари» клубида ўргатилмоқда.

Университетда ташкил этилган навбатдаги учрашувда вилоят судининг кадрлар бўлими бош консультанти С.Салаев ва малака ҳайъати котиби Р.Умаров ҳамда вилоят маъмурий судининг девонхона мудири Б.Солоев ва судья катта ёрдамчиси О.Мадрахимовлар томонидан талабаларга “Бўлажак суд ходимлари” клубининг бугунги фаолияти ва унга аъзо бўлиш тартиби, суд тизимига ишга киришда ходимларга қўйиладиган талаблар тўлиқ тушунтирилди.

Шунингдек, мулоқотларда жамиятда долзарб ҳисобланган ёшлар ўртасидаги жиноятчиликнинг олдини олиш масалаларига ҳам тўхталинди. Талабалар гиёҳвандлик, диний экстримизм ва коррупцияга оид жиноятлар домига тушиб қолмаслиглари тушунтирилди.

Ўқувчиларнинг ҳуқуқий билимлари оширилди

Ёшларда ҳуқуқий маданиятни шакллантириш мактаб давридан бошланса яхши натижага эришиш мумкин. Зеро, Конституция ва қонунларда белгиланган ҳуқуқ ва мажбуриятини тўлиқ тушунган шахслар келгусида ҳуқуқбузарликка қўл урмайди.

Вилоят судининг судья катта ёрдамчиси Б.Вапаев томонидан Урганч шаҳридаги 1-сонли умумий ўрта таълим мактабида битирувчи синф ўқувчилари учун очиқ дарс машғулоти ўтказилди.

Унда ўқувчиларга суд тизимидаги ислоҳотлар, қонунчиликдаги сўнгги ўзгартириш ва қўшимчалар ҳақида маълумот берди. Жумладан, суд ҳокимиятининг одил судловни таъминлашдаги ўрни, судларда кўриладиган ишлар тоифаси, судга мурожаат қилиш тартиби ва “my.sud.uz” электрон платформаси орқали масофавий интерактив хизматлардан фойдаланиш тушунтирилди.

Шунингдек, ўқувчилар ўртасида содир этилаётган ҳуқуқбузарликлар, гиёҳвандликнинг ёшлар келажагига салбий таъсири бўйича маълумот берилиб, мавзу юзасидан қатнашчиларнинг фикр-мулоҳазалари эшитилди.

Skip to content